Dự án Xây dựng Khu tưởng niệm danh nhân Chu Văn An (Công viên Chu Văn An) được quy hoạch trên địa bàn phường Thanh Liệt với tổng diện tích khoảng 90,91 ha, trong đó giai đoạn I có diện tích 54,96 ha và giai đoạn II khoảng 35,95 ha (chưa được đầu tư). Tại giai đoạn 1, theo quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 đã được phê duyệt, khu tưởng niệm được tổ chức thành hai khu vực chính. Khu trung tâm sẽ là nơi đặt tượng đài, nhà tưởng niệm, các công trình văn hóa và quảng trường sinh hoạt cộng đồng; khu vực còn lại được quy hoạch thành công viên cây xanh, hồ điều hòa, các khu vui chơi giải trí và hệ thống đường dạo phục vụ người dân.
Phối cảnh 3D Công viên Chu Văn An
Đây là công trình văn hóa có quy mô lớn của khu vực phía nam Thủ đô, được định hướng xây dựng thành một quần thể không gian tưởng niệm, sinh thái và sinh hoạt cộng đồng gắn với việc tôn vinh danh nhân văn hóa lớn của dân tộc – Chu Văn An.
Được tiếp nhận lại từ huyện Thanh Trì, mặc dù dự án còn nhiều khó khăn, đặc biệt trong công tác giải phóng mặt bằng nhưng địa phương đã khẩn trương triển khai các biện pháp đồng bộ quyết tâm hình thành một không gian văn hóa – lịch sử, sinh thái ý nghĩa cho người dân Thủ đô.
Trong quá trình thực hiện, dự án vẫn gặp không ít khó khăn, đặc biệt là việc di dời các nghĩa trang lâu đời nằm trong phạm vi quy hoạch. Hiện vẫn còn khoảng 3.000 ngôi mộ tại các khu nghĩa trang cũ chưa thể di chuyển, khiến một số hạng mục hạ tầng chưa thể triển khai. Trước thực tế đó, phường Thanh Liệt đã tích cực chỉ đạo các cơ quan chức năng tổ chức nhiều cuộc họp dân, tuyên truyền, vận động để người dân hiểu rõ ý nghĩa của dự án, từ đó từng bước tạo sự đồng thuận trong cộng đồng.
Cùng với công tác giải phóng mặt bằng, nhiều hạng mục hạ tầng kỹ thuật của công viên cũng đã được triển khai thi công. Các gói thầu xây dựng như san nền, đường giao thông nội bộ, cầu, bãi đỗ xe, hệ thống thoát nước, chiếu sáng và các khu cây xanh tiếp tục được thực hiện với khối lượng đạt khoảng 80% tổng khối lượng xây lắp của dự án hạ tầng.
Những kết quả bước đầu này đã góp phần định hình diện mạo của khu công viên trong tương lai, đồng thời tạo tiền đề quan trọng để tiếp tục triển khai các hạng mục tiếp theo của khu tưởng niệm.
Không chỉ tập trung vào các hạng mục xây dựng, để phát huy các hạng mục đã được đầu tư, phường Thanh Liệt còn chú trọng cải tạo cảnh quan môi trường xung quanh khu công viên. Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là việc triển khai các tuyến đường tranh bích họa dọc theo tường rào xung quanh. Dựa trên tuyến tường rào đã xây dựng với mục đích chính là bảo vệ khuôn viên công viên, hàng chục bức tranh tường với tổng diện tích khoảng 637 m² đã được các đơn vị, đoàn thể và lực lượng đoàn viên thanh niên thực hiện.
Những bức họa mang nhiều chủ đề phong phú như cảnh sắc quê hương, truyền thống hiếu học, văn hóa làng quê Bắc Bộ hay các thông điệp về bảo vệ môi trường, xây dựng nếp sống văn minh đô thị. Những bức tranh tường không chỉ góp phần làm đẹp cảnh quan mà còn tạo nên một không gian nghệ thuật cộng đồng gần gũi, sinh động. Trên các tuyến đường trước đây còn đơn điệu, những mảng màu tươi sáng đã mang lại diện mạo mới, thu hút sự quan tâm của người dân và du khách.
Bên cạnh việc vẽ tranh tường, địa phương còn triển khai nhiều hoạt động chỉnh trang cảnh quan như trồng cây xanh, trồng hoa và chăm sóc môi trường. Theo đó, các đơn vị đã trồng 190 cây hoa hoa ban, 35 cây hoa phong linh; 760 cây hoa ngũ sắc và nhiều loại hoa cảnh khác đã được trồng dọc các tuyến đường, tạo nên những mảng xanh rực rỡ quanh khu công viên. Ý tưởng chính là dần dần hình thành các vườn cây, rừng cây cùng loại tại điểm nhấn xanh cho công viên. Những việc làm gần gũi thiên nhiên, môi trường mang ý nghĩa lớn trong việc nâng cao ý thức cộng đồng, góp phần xây dựng không gian sống xanh – sạch, đẹp cho người dân địa phương.
Công viên Khu tưởng niệm danh nhân Chu Văn An là dự án có quy mô lớn, liên quan đến nhiều lĩnh vực và nhiều bên liên quan. Chính vì vậy, quá trình triển khai không tránh khỏi những khó khăn, đặc biệt là trong công tác giải phóng mặt bằng và nguồn vốn đầu tư. Chủ tịch UBND phường Thanh Liệt Bùi Huy Hoàng cho biết, mặc dù còn khó khăn nhưng với quyết tâm cao của chính quyền và sự đồng thuận của người dân, dự án đang từng bước được tháo gỡ vướng mắc. Ngoài ra, phường đã chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng của thành phố để tìm giải pháp phù hợp, đồng thời tiếp tục vận động người dân cùng chung tay vì lợi ích chung của cộng đồng. Cùng với các hoạt động cải tạo cảnh quan, xây dựng tuyến đường tranh bích họa và trồng cây xanh vẫn được duy trì nhằm từng bước hình thành diện mạo của một không gian văn hóa sinh thái mới cho khu vực.
Khi hoàn thành, Công viên và Khu tưởng niệm danh nhân Chu Văn An sẽ trở thành một quần thể văn hóa, sinh thái tiêu biểu của Hà Nội, nơi gìn giữ và lan tỏa giá trị đạo đức, tinh thần hiếu học của người thầy mẫu mực trong lịch sử dân tộc. Những tuyến đường tranh bích họa rực rỡ sắc màu quanh công viên hôm nay chính là những nét chấm phá đầu tiên cho một không gian văn hóa đầy sức sống trong tương lai, thể hiện nỗ lực và quyết tâm của phường Thanh Liệt trong việc xây dựng môi trường sống ngày càng văn minh, giàu bản sắc giữa lòng đô thị.