TRIỀU KHÚC - DI SẢN VĂN HOÁ TRONG HƠI THỞ ĐÔ THỊ HÔM NAY

Vân Ánh 20:57 26/06/2025

Triều Khúc – một làng cổ ngàn năm tuổi nằm ven đô Hà Nội, nổi tiếng với Lễ hội Trống Bồng độc đáo, nơi nam thanh giả gái múa điệu truyền thống duy nhất còn lưu giữ. Làng mang đậm dấu ấn lịch sử với thành hoàng Phùng Hưng, người từng đánh thắng giặc Đường. Ngày nay, Triều Khúc vẫn giữ được vẻ đẹp hài hòa giữa hiện đại và cổ truyền, với mái đình, giếng làng, nghề thủ công xen giữa phố xá đô thị hóa. Đến Triều Khúc là tìm về với một phần hồn Việt – dung dị, sâu sắc và đầy tự hào.

Làng Triều Khúc xưa có tên là Trang Khúc Giang. Trang Khúc Giang thời xưa nằm gần sông Nhuệ và bên đường Lai Kinh, có Giếng Liên (nay là khu vực Trường đại học An ninh nhân dân). Theo các cụ cao tuổi thì xa xưa dân làng Triều Khúc ở thành một số cụm rải rác theo vùng đất dễ khai khẩn, sau này mới quần tụ thành làng lớn trên vùng đất hiện nay.

Theo các cụ cao tuổi trong làng kể lại thì dân làng Triều Khúc xưa kia sinh sống ở khu vực Giếng Liên. Đây là giếng nước ăn, chứng tích của một khu dân cư. Theo các cụ cao tuổi, trước đây khu vực này là nơi uốn khúc của dòng sông Nhuệ, nên dân cư ở đây đặt tên là Trang Khúc Giang. Còn tên "Triều Khúc", có lẽ do thuỷ triều lên xuống ở khúc sông này nên gọi là Triều Khúc. Theo sách Thăng Long - Hà Nội mười thế kỷ đô thị hoá thì vào khoảng 2700 năm cách ngày nay, biển vẫn còn nằm sát khu vực Thường Tín bây giờ. Sông Tô, sông Nhuệ gặp biển ở đây nên có thuỷ triều lên xuống.

TRIỀU KHÚC - DI SẢN VĂN HOÁ TRONG HƠI THỞ ĐÔ THỊ HÔM NAY- Ảnh 1.

Đình sàn làng Triều Khúc

Qua sự biến thiên của lịch sử, Trang Khúc Giang từ Giếng Liên chuyển về vị trí làng Triều Khúc hiện nay, có thể có hai lý do:

1. Trang Khúc Giang - Giếng Liên hẹp, ruộng ít, nên phải chuyển về vùng đất, sau này có tên là Gò Cây Táo, đất ở đây cao ráo, đồng ruộng rộng dài tốt tươi, tiện cho khai hoang trồng trọt:

2. Ở Giếng Liên gần đường cái quan, giặc dã luôn quấy nhiễu nên dân Trang Khúc Giang - Giếng Liên đã dời đến nơi ở hiện nay, tiện cho việc bảo vệ xóm làng.

Cách nhìn xa trông rộng ấy của tổ tiên làng Triều Khúc vể sau được thủ lĩnh nghĩa quân Phùng Hưng chọn làm nơi đặt đại bản doanh, chuẩn bị cho trận đánh giải phóng thành Tống Bình khỏi ách quân đô hộ nhà Đường (766 - 791).

Lịch sử phát triển con người và các dòng họ ở Triều Khúc qua các thời kỳ như sau:

Vào giữa thế kỷ thứ VIII, khi nghĩa quân Phùng Hưng từ Đường Lâm về lập quân doanh ở Triều Khúc và sau chiến thắng quân nhà Đường, có một số người trong nghĩa quân Đường Lâm ở lại sinh cơ lập nghiệp ở Triều Khúc, trong đó có vị gia tướng họ Giang của đức Phùng Hưng, trở thành ông tổ họ Giang ở làng Triều Khúc, cổng từ đường họ Giang ở Triều Khúc vẫn còn ba chữ "Dân sơ sinh". Ý nói đây là những người đầu tiên của họ Giang đến sinh sống cùng dân làng Triều Khúc.

Người họ Giang Văn, Đường Lâm ở lại sinh cơ lập nghiệp cùng nhân dân làng Triều Khúc đã mang theo đặc trưng giọng nói là thổ ngữ vùng Sơn Tây mà các nhà ngôn ngữ học thường gọi là tiếng "Trại".

TRIỀU KHÚC - DI SẢN VĂN HOÁ TRONG HƠI THỞ ĐÔ THỊ HÔM NAY- Ảnh 2.

Ao chùa làng Triều Khúc

Làng Triều Khúc gần với hai dòng sông cổ của Hà Nội: sông Tô Lịch ở phía đông và sông Nhuệ ở phía tây.

Toàn bộ đất đai làng Triều Khúc xưa kia cũng giống như các làng xã của châu thổ sông Hồng trước thế kỷ XII, khi nhà Lý chưa đắp đê Cơ Xá đều chịu ảnh hưởng của lũ sông Hồng. Chính lũ sông Hồng đã đưa phù sa bồi đắp nên vườn ruộng tốt tươi của Triều Khúc và Yên Xá. Dấu tích của phù sa và dòng chảy còn tạo nên đầm hồ, gò đống của hai làng. Và chính những đầm hồ, gò đống ấy đã tạo nên cảnh quan thiên nhiên hữu tình sông Tô, sông Nhuệ, ao chùa Triều Khúc, Gò Cây Táo và mỗi gò đống đều gắn liền với những sự tích lịch sử văn hoá ở địa phương như đống Ngũ Nhạc, đống Nghiên, đông Bút, gò Quy (Trỉều Khúc);

Qua tài liệu khảo cổ học cho ta biết, từ trên 2.000 năm về trước, mảnh đất Triều Khúc đã có cư dân người Việt cổ sinh sống. Sự hình thành làng xã Triều Khúc có bề dày lịch sử lâu đời nên đã được dân gian truyền miệng và được sử sách cũ ghi chép lại với nhiều tên gọi khác nhau: Khúc Giang - Triều Khúc và ngày nay là đơn vị hành chính xã Tân Triều.

Triều Khúc tự hào là vùng đất có nhiều các công trình văn hóa, kiến trúc, điêu khắc độc đáo, góp phần làm phong phú truyền thống văn hóa Hà Nội nghìn năm văn hiến. Trên địa bàn xã có 2 cụm di tích Đình - Đền - Chùa đã được xếp hạng cấp Quốc gia, 01 di tích xếp hạng cấp Thành phố.

Đến với Triều Khúc, du khách sẽ được tham quan các di tích có bề dày lịch sử hàng nghìn năm làng Triều Khúc với lễ hội mang đậm đà bản sắc dân tộc đã được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia và những điệu múa cổ nam giả nữ xúng sính trong váy áo, môi son má phấn… được thăm quan làng nghề truyền thống, thăm HTX Công nghiệp với những khung cửi dệt, thăm quan gian trưng bày sản phẩm của HTX với những sản phẩm tua cờ, băng dệt huân huy chương, quả cù… được check in những khung cảnh đẹp và thưởng thức ẩm thực được chế biến bằng các đầu bếp chuyên nghiệp.

TRIỀU KHÚC - DI SẢN VĂN HOÁ TRONG HƠI THỞ ĐÔ THỊ HÔM NAY- Ảnh 3.

Trung tâm làng Triều Khúc chụp từ trên cao

 

Tin đọc nhiều

Hội LHPN phường Thanh Liệt: Ký cam kết thực hiện vệ sinh an toàn thực phẩm

16 giờ trước

Ngày 15/5/2026, Hội LHPN phường Thanh Liệt tổ chức hội nghị ký cam kết thực hiện vệ sinh an toàn thực phẩm; ra mắt mô hình “Chi hội phụ nữ văn minh – Nói không với thực phẩm không an toàn”.

Nâng cao kỹ năng phòng, chống dịch bệnh mùa hè cho hội viên phụ nữ phường Thanh Liệt

16 giờ trước

Ngày 15/5/2026, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) phường Thanh Liệt phối hợp với Trạm Y tế Phường tổ chức hội nghị tuyên truyền “Thay đổi hành vi an toàn thực phẩm và kỹ năng phòng, chống dịch bệnh mùa hè năm 2026” nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năng bảo vệ sức khỏe cho cán bộ, hội viên phụ nữ và nhân dân trên địa bàn.

Lãnh đạo phường Thanh Liệt thăm, tặng quà tân binh tại Trung đoàn Bộ binh 692 và Sư đoàn Phòng không 361

17:56 15/05/2026

Nhằm động viên tinh thần các chiến sĩ mới nhập ngũ năm 2026, sáng 15/5, đoàn công tác của Đảng ủy - HĐND - UBND phường Thanh Liệt do đồng chí Nguyễn Minh Tuân - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND Phường làm trưởng đoàn đã đến thăm, tặng quà động viên 28 tân binh của địa phương đang học tập, huấn luyện tại Trung đoàn Bộ binh 692 và Sư đoàn Phòng không 361.

Thường trực HĐND – UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Thanh Liệt ký kết quy chế phối hợp công tác

23:56 14/05/2026

Ngày 14/5, Thường trực HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Thanh Liệt tổ chức hội nghị ký kết quy chế phối hợp công tác giữa các cơ quan, đồng thời triển khai kế hoạch tổ chức Kỳ họp thứ 2 HĐND phường khóa II, nhiệm kỳ 2026–2031.

Tin cùng chuyên mục
Xem theo ngày
Xem
CÓ MỘT LÀNG QUÊ CỦA NHỮNG DANH NHÂN VEN SÔNG TÔ
CÓ MỘT LÀNG QUÊ CỦA NHỮNG DANH NHÂN VEN SÔNG TÔ
Hiếm có nơi nào như một làng quê nằm ven sông Tô Lịch, ngoại thành Hà Nội - xưa là làng Thanh Liệt, nay thuộc phường Thanh Liệt, TP Hà Nội - là quê hương của hai bậc danh nhân nổi tiếng về võ công và văn nghiệp trong lịch sử dân tộc.
09:43 12/03/2026
Phường Thanh Liệt – Điểm đến du lịch văn hóa, tâm linh hấp dẫn giữa lòng Thủ đô
Phường Thanh Liệt – Điểm đến du lịch văn hóa, tâm linh hấp dẫn giữa lòng Thủ đô
Phường Thanh Liệt, thành phố Hà Nội, là vùng đất cổ lâu đời, được mệnh danh là vùng địa linh nhân kiệt, nơi sinh ra nhiều danh nhân và anh hùng dân tộc, tiêu biểu như Danh nhân tiên triết Chu Văn An và Lão tướng Đô Hồ Đại Vương Phạm Tu. Qua hàng nghìn năm lịch sử, Thanh Liệt đã tích tụ và lưu giữ kho tàng di sản văn hóa phong phú: đình, đền, chùa, miếu, các lễ hội truyền thống, các điệu múa dân gian đặc sắc. Trong đó nổi bật là điệu múa Trống Bồng (Con đĩ đánh Bồng) – một trong 10 điệu múa cổ nhất của đất Thăng Long, hơn 1200 năm tuổi, gắn liền với Đức Thánh Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng.
09:14 13/12/2025
Lễ hội Triều Khúc diễn ra từ mùng 9-12 tháng giêng nhằm tôn vinh Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng
Lễ hội Triều Khúc diễn ra từ mùng 9-12 tháng giêng nhằm tôn vinh Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng
Lễ hội Triều Khúc diễn ra từ mùng 9-12 tháng giêng nhằm tôn vinh Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng – vị anh hùng dân tộc. Điệu múa Trống Bồng với nam thanh giả gái là điểm nhấn văn hóa độc đáo có một không hai. Lễ hội không chỉ gìn giữ hồn thiêng làng cổ mà còn thu hút du khách thập phương về dự hội xuân.
21:48 26/06/2025
DI TÍCH ĐÌNH TRIỀU KHÚC - XẾP HẠNG DI TÍCH CẤP QUỐC GIA
DI TÍCH ĐÌNH TRIỀU KHÚC - XẾP HẠNG DI TÍCH CẤP QUỐC GIA
Đình Triều Khúc là di tích lịch sử văn hóa tiêu biểu, thờ Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng – vị anh hùng dân tộc có công đánh đuổi giặc Đường. Công trình mang kiến trúc cổ kính, chạm khắc tinh xảo, là nơi diễn ra Lễ hội Trống Bồng hằng năm. Đình không chỉ là chốn tâm linh mà còn là biểu tượng văn hóa đặc sắc của làng Triều Khúc.
21:37 26/06/2025
Tin khác
Hội LHPN phường Thanh Liệt: Ký cam kết thực hiện vệ sinh an toàn thực phẩm
Hội LHPN phường Thanh Liệt: Ký cam kết thực hiện vệ sinh an toàn thực phẩm
Ngày 15/5/2026, Hội LHPN phường Thanh Liệt tổ chức hội nghị ký cam kết thực hiện vệ sinh an toàn thực phẩm; ra mắt mô hình “Chi hội phụ nữ văn minh – Nói không với thực phẩm không an toàn”.
16 giờ trước
Nâng cao kỹ năng phòng, chống dịch bệnh mùa hè cho hội viên phụ nữ phường Thanh Liệt
Nâng cao kỹ năng phòng, chống dịch bệnh mùa hè cho hội viên phụ nữ phường Thanh Liệt
Ngày 15/5/2026, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) phường Thanh Liệt phối hợp với Trạm Y tế Phường tổ chức hội nghị tuyên truyền “Thay đổi hành vi an toàn thực phẩm và kỹ năng phòng, chống dịch bệnh mùa hè năm 2026” nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năng bảo vệ sức khỏe cho cán bộ, hội viên phụ nữ và nhân dân trên địa bàn.
16 giờ trước
Lãnh đạo phường Thanh Liệt thăm, tặng quà tân binh tại Trung đoàn Bộ binh 692 và Sư đoàn Phòng không 361
Lãnh đạo phường Thanh Liệt thăm, tặng quà tân binh tại Trung đoàn Bộ binh 692 và Sư đoàn Phòng không 361
Nhằm động viên tinh thần các chiến sĩ mới nhập ngũ năm 2026, sáng 15/5, đoàn công tác của Đảng ủy - HĐND - UBND phường Thanh Liệt do đồng chí Nguyễn Minh Tuân - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND Phường làm trưởng đoàn đã đến thăm, tặng quà động viên 28 tân binh của địa phương đang học tập, huấn luyện tại Trung đoàn Bộ binh 692 và Sư đoàn Phòng không 361.
17:56 15/05/2026
Thường trực HĐND – UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Thanh Liệt ký kết quy chế phối hợp công tác
Thường trực HĐND – UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Thanh Liệt ký kết quy chế phối hợp công tác
Ngày 14/5, Thường trực HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Thanh Liệt tổ chức hội nghị ký kết quy chế phối hợp công tác giữa các cơ quan, đồng thời triển khai kế hoạch tổ chức Kỳ họp thứ 2 HĐND phường khóa II, nhiệm kỳ 2026–2031.
23:56 14/05/2026
Thanh Liệt: Ấn tượng Chung khảo Hội thi Báo cáo viên, tuyên truyền viên giỏi năm 2026
Thanh Liệt: Ấn tượng Chung khảo Hội thi Báo cáo viên, tuyên truyền viên giỏi năm 2026
Sáng 14/5, Đảng ủy phường Thanh Liệt tổ chức vòng chung khảo Hội thi Báo cáo viên, tuyên truyền viên giỏi năm 2026 với sự tham gia của 6 thí sinh xuất sắc đến từ các chi bộ trường học và tổ dân phố trên địa bàn. Hội thi là hoạt động thiết thực nhằm nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền miệng, góp phần đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống.
19:13 14/05/2026
Thông báo về việc tổ chức thu giá dịch vụ vệ sinh môi trường trên địa bàn phường Thanh Liệt năm 2026
Thông báo về việc tổ chức thu giá dịch vụ vệ sinh môi trường trên địa bàn phường Thanh Liệt năm 2026
Căn cứ Quyết định số 580/QĐ-UBND ngày 22/04/2026 của UBND phường Thanh Liệt về việc giao chỉ tiêu thu giá dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt đối với cơ quan, tổ chức, cơ sở sản xuất, kinh doanh dịch vụ, khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung, cụm công nghiệp, hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn phường Thanh Liệt năm 2026.
18:14 13/05/2026
Cụm di tích Đình - Đền - Chùa Triều Khúc, phường Thanh Liệt, thành phố Hà Nội
Cụm di tích Đình - Đền - Chùa Triều Khúc, phường Thanh Liệt, thành phố Hà Nội
Triều Khúc gắn liền với lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc, sớm hình thành đời sống văn hoá tâm linh, phụng thờ những anh hùng dân tộc, những người có công với dân, với nước. Đình, đền, chùa, miếu là nơi tín ngưỡng tạo thành những quần thể di tích lịch sử văn hoá và kiến trúc nghệ thuật có giá trị.
17:09 13/05/2026
Đồng chí Bùi Thị Minh Hoài tiếp tục được hiệp thương cử giữ chức Chủ tịch Uỷ ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa XI
Đồng chí Bùi Thị Minh Hoài tiếp tục được hiệp thương cử giữ chức Chủ tịch Uỷ ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa XI
Đồng chí Bùi Thị Minh Hoài, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, Chủ tịch Uỷ ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa X, tiếp tục được hiệp thương cử giữ chức Chủ tịch Uỷ ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031.
17:04 13/05/2026
Triển khai Chương trình hành động quốc gia của Việt Nam về đăng ký và thống kê hộ tịch giai đoạn 2026 - 2030
Triển khai Chương trình hành động quốc gia của Việt Nam về đăng ký và thống kê hộ tịch giai đoạn 2026 - 2030
UBND phường Thanh Liệt ban hành Kế hoạch triển khai Chương trình hành động quốc gia của Việt Nam về đăng ký và thống kê hộ tịch giai đoạn 2026 – 2030 trên địa bàn Phường nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về hộ tịch, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân trong đăng ký các sự kiện hộ tịch.
15:36 13/05/2026
Ban CHQS phường Thanh Liệt khai mạc huấn luyện Trung đội Dân quân cơ động năm 2026
Ban CHQS phường Thanh Liệt khai mạc huấn luyện Trung đội Dân quân cơ động năm 2026
Sáng 13/5/2026, Ban Chỉ huy Quân sự phường Thanh Liệt tổ chức khai mạc huấn luyện Trung đội Dân quân cơ động năm 2026.
11:21 13/05/2026