TRIỀU KHÚC - DI SẢN VĂN HOÁ TRONG HƠI THỞ ĐÔ THỊ HÔM NAY

Vân Ánh 20:57 26/06/2025

Triều Khúc – một làng cổ ngàn năm tuổi nằm ven đô Hà Nội, nổi tiếng với Lễ hội Trống Bồng độc đáo, nơi nam thanh giả gái múa điệu truyền thống duy nhất còn lưu giữ. Làng mang đậm dấu ấn lịch sử với thành hoàng Phùng Hưng, người từng đánh thắng giặc Đường. Ngày nay, Triều Khúc vẫn giữ được vẻ đẹp hài hòa giữa hiện đại và cổ truyền, với mái đình, giếng làng, nghề thủ công xen giữa phố xá đô thị hóa. Đến Triều Khúc là tìm về với một phần hồn Việt – dung dị, sâu sắc và đầy tự hào.

Làng Triều Khúc xưa có tên là Trang Khúc Giang. Trang Khúc Giang thời xưa nằm gần sông Nhuệ và bên đường Lai Kinh, có Giếng Liên (nay là khu vực Trường đại học An ninh nhân dân). Theo các cụ cao tuổi thì xa xưa dân làng Triều Khúc ở thành một số cụm rải rác theo vùng đất dễ khai khẩn, sau này mới quần tụ thành làng lớn trên vùng đất hiện nay.

Theo các cụ cao tuổi trong làng kể lại thì dân làng Triều Khúc xưa kia sinh sống ở khu vực Giếng Liên. Đây là giếng nước ăn, chứng tích của một khu dân cư. Theo các cụ cao tuổi, trước đây khu vực này là nơi uốn khúc của dòng sông Nhuệ, nên dân cư ở đây đặt tên là Trang Khúc Giang. Còn tên "Triều Khúc", có lẽ do thuỷ triều lên xuống ở khúc sông này nên gọi là Triều Khúc. Theo sách Thăng Long - Hà Nội mười thế kỷ đô thị hoá thì vào khoảng 2700 năm cách ngày nay, biển vẫn còn nằm sát khu vực Thường Tín bây giờ. Sông Tô, sông Nhuệ gặp biển ở đây nên có thuỷ triều lên xuống.

TRIỀU KHÚC - DI SẢN VĂN HOÁ TRONG HƠI THỞ ĐÔ THỊ HÔM NAY- Ảnh 1.

Đình sàn làng Triều Khúc

Qua sự biến thiên của lịch sử, Trang Khúc Giang từ Giếng Liên chuyển về vị trí làng Triều Khúc hiện nay, có thể có hai lý do:

1. Trang Khúc Giang - Giếng Liên hẹp, ruộng ít, nên phải chuyển về vùng đất, sau này có tên là Gò Cây Táo, đất ở đây cao ráo, đồng ruộng rộng dài tốt tươi, tiện cho khai hoang trồng trọt:

2. Ở Giếng Liên gần đường cái quan, giặc dã luôn quấy nhiễu nên dân Trang Khúc Giang - Giếng Liên đã dời đến nơi ở hiện nay, tiện cho việc bảo vệ xóm làng.

Cách nhìn xa trông rộng ấy của tổ tiên làng Triều Khúc vể sau được thủ lĩnh nghĩa quân Phùng Hưng chọn làm nơi đặt đại bản doanh, chuẩn bị cho trận đánh giải phóng thành Tống Bình khỏi ách quân đô hộ nhà Đường (766 - 791).

Lịch sử phát triển con người và các dòng họ ở Triều Khúc qua các thời kỳ như sau:

Vào giữa thế kỷ thứ VIII, khi nghĩa quân Phùng Hưng từ Đường Lâm về lập quân doanh ở Triều Khúc và sau chiến thắng quân nhà Đường, có một số người trong nghĩa quân Đường Lâm ở lại sinh cơ lập nghiệp ở Triều Khúc, trong đó có vị gia tướng họ Giang của đức Phùng Hưng, trở thành ông tổ họ Giang ở làng Triều Khúc, cổng từ đường họ Giang ở Triều Khúc vẫn còn ba chữ "Dân sơ sinh". Ý nói đây là những người đầu tiên của họ Giang đến sinh sống cùng dân làng Triều Khúc.

Người họ Giang Văn, Đường Lâm ở lại sinh cơ lập nghiệp cùng nhân dân làng Triều Khúc đã mang theo đặc trưng giọng nói là thổ ngữ vùng Sơn Tây mà các nhà ngôn ngữ học thường gọi là tiếng "Trại".

TRIỀU KHÚC - DI SẢN VĂN HOÁ TRONG HƠI THỞ ĐÔ THỊ HÔM NAY- Ảnh 2.

Ao chùa làng Triều Khúc

Làng Triều Khúc gần với hai dòng sông cổ của Hà Nội: sông Tô Lịch ở phía đông và sông Nhuệ ở phía tây.

Toàn bộ đất đai làng Triều Khúc xưa kia cũng giống như các làng xã của châu thổ sông Hồng trước thế kỷ XII, khi nhà Lý chưa đắp đê Cơ Xá đều chịu ảnh hưởng của lũ sông Hồng. Chính lũ sông Hồng đã đưa phù sa bồi đắp nên vườn ruộng tốt tươi của Triều Khúc và Yên Xá. Dấu tích của phù sa và dòng chảy còn tạo nên đầm hồ, gò đống của hai làng. Và chính những đầm hồ, gò đống ấy đã tạo nên cảnh quan thiên nhiên hữu tình sông Tô, sông Nhuệ, ao chùa Triều Khúc, Gò Cây Táo và mỗi gò đống đều gắn liền với những sự tích lịch sử văn hoá ở địa phương như đống Ngũ Nhạc, đống Nghiên, đông Bút, gò Quy (Trỉều Khúc);

Qua tài liệu khảo cổ học cho ta biết, từ trên 2.000 năm về trước, mảnh đất Triều Khúc đã có cư dân người Việt cổ sinh sống. Sự hình thành làng xã Triều Khúc có bề dày lịch sử lâu đời nên đã được dân gian truyền miệng và được sử sách cũ ghi chép lại với nhiều tên gọi khác nhau: Khúc Giang - Triều Khúc và ngày nay là đơn vị hành chính xã Tân Triều.

Triều Khúc tự hào là vùng đất có nhiều các công trình văn hóa, kiến trúc, điêu khắc độc đáo, góp phần làm phong phú truyền thống văn hóa Hà Nội nghìn năm văn hiến. Trên địa bàn xã có 2 cụm di tích Đình - Đền - Chùa đã được xếp hạng cấp Quốc gia, 01 di tích xếp hạng cấp Thành phố.

Đến với Triều Khúc, du khách sẽ được tham quan các di tích có bề dày lịch sử hàng nghìn năm làng Triều Khúc với lễ hội mang đậm đà bản sắc dân tộc đã được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia và những điệu múa cổ nam giả nữ xúng sính trong váy áo, môi son má phấn… được thăm quan làng nghề truyền thống, thăm HTX Công nghiệp với những khung cửi dệt, thăm quan gian trưng bày sản phẩm của HTX với những sản phẩm tua cờ, băng dệt huân huy chương, quả cù… được check in những khung cảnh đẹp và thưởng thức ẩm thực được chế biến bằng các đầu bếp chuyên nghiệp.

TRIỀU KHÚC - DI SẢN VĂN HOÁ TRONG HƠI THỞ ĐÔ THỊ HÔM NAY- Ảnh 3.

Trung tâm làng Triều Khúc chụp từ trên cao

 

Tin đọc nhiều

Phường Thanh Liệt phát huy dân chủ, nâng cao chất lượng đời sống văn hóa cơ sở

23 giờ trước

Ngày 30/3, UBND – Uỷ ban MTTQ Việt Nam phường Thanh Liệt tổ chức Hội nghị đại biểu nhân dân bàn việc xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở năm 2026.

Phường Thanh Liệt: Hưởng ứng ngày khí tượng thế giới 23/3/2026 - Chủ đề: "Quan trắc hôm nay - Bảo vệ ngày mai"

17:34 30/03/2026

Thời tiết và khí hậu có ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống hằng ngày của mỗi người. Từ việc đi lại, làm việc, học tập cho đến sản xuất nông nghiệp, tất cả đều phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện thời tiết. Không chỉ vậy, thời tiết còn tác động lớn đến sức khỏe con người, đặc biệt là trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt như hiện nay.

CHUNG TAY ĐẢM BẢO AN TOÀN THỰC PHẨM – BẢO VỆ SỨC KHỎE CỘNG ĐỒNG.

11:50 30/03/2026

Trong 3 tháng đầu năm 2026, trên địa bàn cả nước đã xảy ra nhiều vụ ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng. Mỗi người dân hãy thực hiện ngay các biện pháp "vàng" để bảo vệ bản thân và gia đình,

Sôi nổi Chung kết Giải bóng đá nam TDP phường Thanh Liệt năm 2026

17:55 29/03/2026

Hòa chung không khí chào mừng kỷ niệm 80 năm Ngày Thể thao Việt Nam (27/3/1946 – 27/3/2026), ngày 27/3/2026, phường Thanh Liệt đã tổ chức thành công trận chung kết Giải bóng đá nam Tổ dân phố (TDP) năm 2026.

Tin cùng chuyên mục
Xem theo ngày
Xem
CÓ MỘT LÀNG QUÊ CỦA NHỮNG DANH NHÂN VEN SÔNG TÔ
CÓ MỘT LÀNG QUÊ CỦA NHỮNG DANH NHÂN VEN SÔNG TÔ
Hiếm có nơi nào như một làng quê nằm ven sông Tô Lịch, ngoại thành Hà Nội - xưa là làng Thanh Liệt, nay thuộc phường Thanh Liệt, TP Hà Nội - là quê hương của hai bậc danh nhân nổi tiếng về võ công và văn nghiệp trong lịch sử dân tộc.
09:43 12/03/2026
Phường Thanh Liệt – Điểm đến du lịch văn hóa, tâm linh hấp dẫn giữa lòng Thủ đô
Phường Thanh Liệt – Điểm đến du lịch văn hóa, tâm linh hấp dẫn giữa lòng Thủ đô
Phường Thanh Liệt, thành phố Hà Nội, là vùng đất cổ lâu đời, được mệnh danh là vùng địa linh nhân kiệt, nơi sinh ra nhiều danh nhân và anh hùng dân tộc, tiêu biểu như Danh nhân tiên triết Chu Văn An và Lão tướng Đô Hồ Đại Vương Phạm Tu. Qua hàng nghìn năm lịch sử, Thanh Liệt đã tích tụ và lưu giữ kho tàng di sản văn hóa phong phú: đình, đền, chùa, miếu, các lễ hội truyền thống, các điệu múa dân gian đặc sắc. Trong đó nổi bật là điệu múa Trống Bồng (Con đĩ đánh Bồng) – một trong 10 điệu múa cổ nhất của đất Thăng Long, hơn 1200 năm tuổi, gắn liền với Đức Thánh Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng.
09:14 13/12/2025
Lễ hội Triều Khúc diễn ra từ mùng 9-12 tháng giêng nhằm tôn vinh Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng
Lễ hội Triều Khúc diễn ra từ mùng 9-12 tháng giêng nhằm tôn vinh Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng
Lễ hội Triều Khúc diễn ra từ mùng 9-12 tháng giêng nhằm tôn vinh Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng – vị anh hùng dân tộc. Điệu múa Trống Bồng với nam thanh giả gái là điểm nhấn văn hóa độc đáo có một không hai. Lễ hội không chỉ gìn giữ hồn thiêng làng cổ mà còn thu hút du khách thập phương về dự hội xuân.
21:48 26/06/2025
DI TÍCH ĐÌNH TRIỀU KHÚC - XẾP HẠNG DI TÍCH CẤP QUỐC GIA
DI TÍCH ĐÌNH TRIỀU KHÚC - XẾP HẠNG DI TÍCH CẤP QUỐC GIA
Đình Triều Khúc là di tích lịch sử văn hóa tiêu biểu, thờ Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng – vị anh hùng dân tộc có công đánh đuổi giặc Đường. Công trình mang kiến trúc cổ kính, chạm khắc tinh xảo, là nơi diễn ra Lễ hội Trống Bồng hằng năm. Đình không chỉ là chốn tâm linh mà còn là biểu tượng văn hóa đặc sắc của làng Triều Khúc.
21:37 26/06/2025
Tin khác
Phường Thanh Liệt phát huy dân chủ, nâng cao chất lượng đời sống văn hóa cơ sở
Phường Thanh Liệt phát huy dân chủ, nâng cao chất lượng đời sống văn hóa cơ sở
Ngày 30/3, UBND – Uỷ ban MTTQ Việt Nam phường Thanh Liệt tổ chức Hội nghị đại biểu nhân dân bàn việc xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở năm 2026.
23 giờ trước
Phường Thanh Liệt: Hưởng ứng ngày khí tượng thế giới 23/3/2026 - Chủ đề:
Phường Thanh Liệt: Hưởng ứng ngày khí tượng thế giới 23/3/2026 - Chủ đề: "Quan trắc hôm nay - Bảo vệ ngày mai"
Thời tiết và khí hậu có ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống hằng ngày của mỗi người. Từ việc đi lại, làm việc, học tập cho đến sản xuất nông nghiệp, tất cả đều phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện thời tiết. Không chỉ vậy, thời tiết còn tác động lớn đến sức khỏe con người, đặc biệt là trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt như hiện nay.
17:34 30/03/2026
CHUNG TAY ĐẢM BẢO AN TOÀN THỰC PHẨM – BẢO VỆ SỨC KHỎE CỘNG ĐỒNG.
CHUNG TAY ĐẢM BẢO AN TOÀN THỰC PHẨM – BẢO VỆ SỨC KHỎE CỘNG ĐỒNG.
Trong 3 tháng đầu năm 2026, trên địa bàn cả nước đã xảy ra nhiều vụ ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng. Mỗi người dân hãy thực hiện ngay các biện pháp "vàng" để bảo vệ bản thân và gia đình,
11:50 30/03/2026
Sôi nổi Chung kết Giải bóng đá nam TDP phường Thanh Liệt năm 2026
Sôi nổi Chung kết Giải bóng đá nam TDP phường Thanh Liệt năm 2026
Hòa chung không khí chào mừng kỷ niệm 80 năm Ngày Thể thao Việt Nam (27/3/1946 – 27/3/2026), ngày 27/3/2026, phường Thanh Liệt đã tổ chức thành công trận chung kết Giải bóng đá nam Tổ dân phố (TDP) năm 2026.
17:55 29/03/2026
Thanh Liệt: Tự hào 91 năm truyền thống dân quân tự vệ Việt Nam
Thanh Liệt: Tự hào 91 năm truyền thống dân quân tự vệ Việt Nam
Kỷ niệm 91 năm Ngày truyền thống Dân quân tự vệ Việt Nam (28/3/1935 - 28/3/2026), Ban Chỉ huy Quân sự phường Thanh Liệt đã và đang tổ chức nhiều hoạt động thiết thực nhằm ôn lại chặng đường xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng vũ trang quần chúng – lực lượng luôn giữ vai trò quan trọng trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.
09:12 28/03/2026
Lễ hội truyền thống Thanh Liệt 2026: Gìn giữ bản sắc, hướng tới phát triển bền vững
Lễ hội truyền thống Thanh Liệt 2026: Gìn giữ bản sắc, hướng tới phát triển bền vững
Ngày 27/3, tại Đình thờ Đô Hồ Đại Vương Phạm Tu, phường Thanh Liệt long trọng tổ chức khai mạc Lễ hội truyền thống Thanh Liệt năm 2026.
08:59 28/03/2026
HĐND phường Thanh Liệt khóa II: Khởi đầu nhiệm kỳ mới với quyết tâm cao
HĐND phường Thanh Liệt khóa II: Khởi đầu nhiệm kỳ mới với quyết tâm cao
Ngày 27/3, HĐND phường Thanh Liệt khóa II, nhiệm kỳ 2026-2031 tổ chức Kỳ họp thứ Nhất. Đây là kỳ họp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mở đầu cho hoạt động của HĐND phường trong nhiệm kỳ mới, đồng thời kiện toàn tổ chức bộ máy chính quyền địa phương theo quy định của pháp luật.
16:36 27/03/2026
Đoàn phường Thanh Liệt: Khánh thành công trình tranh tường bích hoạ
Đoàn phường Thanh Liệt: Khánh thành công trình tranh tường bích hoạ
Thiết thực chào mừng kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và chào mừng thành công cuộc bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp, ngày 26/3, Đoàn phường Thanh Liệt phối hợp với Đoàn trường, Hội Sinh viên Trường Đại học Kiến trúc tổ chức khánh thành công trình thanh niên tranh tường bích họa trên địa bàn phường.
23:42 26/03/2026
Đoàn phường Thanh Liệt: Kết nạp 95 đoàn viên mới
Đoàn phường Thanh Liệt: Kết nạp 95 đoàn viên mới
Trong không khí thi đua sôi nổi chào mừng Tháng Thanh niên, ngày 26/3, tại Đình thờ Danh nhân Tiên Triết Chu Văn An, Đoàn phường Thanh Liệt long trọng tổ chức Lễ kết nạp đoàn viên mới cho 95 đội viên ưu tú.
23:42 26/03/2026
Phường Thanh Liệt: Dự hội nghị trực tuyến tổng kết công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp
Phường Thanh Liệt: Dự hội nghị trực tuyến tổng kết công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp
Chiều 26-3, Ủy ban Bầu cử thành phố Hà Nội tổ chức Hội nghị tổng kết công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, nhằm đánh giá toàn diện kết quả thực hiện theo Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân và Kế hoạch của Hội đồng Bầu cử quốc gia.
23:41 26/03/2026